ForumPS - En Yeni Oyunlar PS3 Playstation Bedava Resim Futbolcu Resimleri Youtube Yotube Rapidshare Program indir Beşiktaş Galatasaray Fenerbahçe  

Geri git   ForumPS - En Yeni Oyunlar PS3 Playstation Bedava Resim Futbolcu Resimleri Youtube Yotube Rapidshare Program indir Beşiktaş Galatasaray Fenerbahçe > Eğitim > Eğitim Konuları > Edebiyat
Kayıt ol Yardım Üye Listesi Ajanda Forumları Okundu Kabul Et

Yeni Konu aç Cevapla
 
LinkBack Seçenekler Stil
Alt 30. July 2008, 07:34 PM   #1 (permalink)
Administrator
FreaK7 - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
Üyelik tarihi: Jul 2007
Nerden: İstanbul
Mesajlar: 3.675
Reputation : 11
Reputation Display : FreaK7 is on a distinguished road
My Mood:
Standart Ses Olayları

SES OLAYLARI

a) Ses Türemesi

1.Ünlü Türemesi
2.Ünsüz Türemesi

b) Kaynaşma

c) Ses Düşmesi

1.Ünlü Aşınması
2.Ünlü Düşmesi
3.Ünsüz Düşmesi

ç) Ses Benzeşmesi

1.Sert Ünsüzlerin Benzeşmesi
2.Dudak Ünsüzlerinin Benzeşmesi
3.Sert Ünsüzlerin Yumuşaması
4.Ünlü Daralması

d) Ulama
BAŞLICA SES OLAYLARI

a) Ses Türemesi

1. Ünlü Türemesi: Bazı sözcükler pekiştirilirken araya bir ünlü girebilir.Bu olaya “ünlü türemesi” denir. Çoğu yabancı kelimelere ait olmak üzere dört türlü ünlü türemesi görülür:
 İki ünsüzle başlayan ve yabancı dillerden geçen bazı sözcüklerin başında ünlü türemesi olur.
Örnek : stasyon  istasyon
statistik  istatistik
 Tek heceli yabancı asıllı sözcükleri, Türkçe’nin yapısına uydurmak için ünlü türetilir.
Örnek : akl  akıl sabr  sabır
fikr  fikir emr  emir
 Pekiştirme sıfatlarında görülür.
Örnek : sap-a-sağlam  sapasağlam yap-a-yalnız  yapayalnız
güp-e-gündüz  güpegündüz çep-e-çevre  çepeçevre
 Küçültme sıfatlarında görülür.
Örnek : az-ı-cık  azıcık bir-i-cik  biricik
dar-a-cık  daracık
2.Ünsüz Türemesi :
 İsim soylu sözcüklerle birleşen bazı yardımcı eylemlerde görülür.
Örnek : af + etmek  affetmek ret + etmek  reddetmek
his + etmek  hissetmek
 Türkçe kökenli sözcüklerde iki ünlü yan yana bulunmadığından bazı alıntı kelimelerde ünlüler arasında “y,v” sesleri türemiştir.
Örnek : fiat  fiyat faide  fayda
zaif  zayıf
b) Kaynaşma :
Türkçe sözcüklerde iki ünlü yan yana bulunmaz. Bu yüzden ünlü ile biten sözcüklere ünlü ile başlayan bir ek gelirse, araya y, s, ş, n harflerinden biri girer. Bu olaya kaynaşma; araya giren y, s, ş, n harflerine de kaynaştırma harfleri denir.
Örnek : masa  masa-y-ı  Ünlü ile biten sözcükler –i ve –e
Ayşe  Ayşe’-y-e hal eklerini aldığı zaman y kaynaştırma
ünsüzü kullanır.

dinle-ici  dinleyici  Yapım ekleri ile sözcük türetilirken y
bekle-en  bekleyen kaynaştırma ünsüzü kullanılır.

iste  isteyeceğim  Eylem çekimlerinde y kaynaştırma
oku  okuyacağım ünsüzü kullanır.
uyu  uyuyacağım

Örnek : iki – er  ikişer  Sayılara üleştirme anlamını –er eki
altı - ar  altışar katar.Ünlü ile biten sayılara –er eki, ş ile
yedi – er  yedişer bağlanır.
yirmi – er  yirmişer

Örnek : dedemin tarla-s-ı  İsim tamlamalarında, tamlanan eki,
masa örtü-s-ü -i den önce s kaynaştırma ünsüzü
Onur’un sıra-s-ı kullanılır.

Örnek : kedi-n-in kuyruğu  İsim tamlamalarında, tamlayan eki, -in
kapı-n-ın kolu den önce n kaynaştırma ünsüzü kullanılır.
ütü-n-ün sapı

NOT : İsim tamlamalarında, tamlayan ekinden önce n; tamlanan ekinden önce s kaynaştırma ünsüzü kullanılır.
Örnek : tamlayan tamlanan
pencere-n-in perde-s-i
 Su ve ne sözcükleri bu kurala aykırıdır.
Örnek : su-y-un tadı Tamlayanda da, tamlananda da araya y
çeşme su-y-u kaynaştırma harfi girdi.
ne-y-in tadı

Örnek : ceketin düğme-s-i-n-de  isim tamlamalarında tamlanan eki
masa örtü-s-ü-n-den ile hal eki arasında n kaynaştırma
demir kapının zincir-i-n-e harfi kullanılır.

Örnek : bu  bunu  Bu, şu, o adılları ile, aldıkları ek arasına n
şu  şunu kaynaştırma harfi kullanılır.
o  onu

c) Ses Düşmesi
1. Ünlü Aşınması : Ünlü ile biten sözcük, ünlü ile başlayan başka bir sözcükle birleştiği zaman, Türkçe’de iki ünlü yan yana bulunamadığından ünlülerden biri aşınarak düşer.
Örnek : ne + için  niçin kahve + altı  kahvaltı
ne + asıl  nasıl ne + olur  n’olur
pazar + ertesi  pazartesi
hoca + hanım  hocanım
2. Ünlü Düşmesi : Dilimizde iki heceli bazı kelimeler, ünlü ile başlayan bir ek aldığında, ikinci hecedeki dar ünlü düşer.Buna ünlü düşmesi denir.Bu düşmenin sebebi orta hece ünlüsünün vurgusuz olmasıdır.

Örnek : ağız-ım  ağzım azim  azmi
hüzün  hüznü çevir(mek)  çevril(mek)
 Bazı sözcüklerde, isimden fiil ya da fiilden isim türetme ekleri alırken son hecede yer alan ünlünün düştüğü görülür.
Örnek : sarı-ar  sarar(mak) kavur-(u)l  kavrul
kıvır-ım  kıvrım ayır-ım  ayrım
3. Ünsüz Düşmesi : -cik, -cek küçültme ekleri, k ünsüzü ile biten sözcüklerin sonuna eklendiğinde, k ünsüzü düşer.
Örnek : yumuşak-cık  yumuşacık sıcak-cık  sıcacık
çabuk-cak  çabucak minik-cik  minicik
Örnek : ufak-( )l  ufalmak  Türeme sırasında da ünsüz
yüksek-( )l  yükselmek düşebilir.
küçük-( )l  küçülmek

ç) Ses Benzeşmesi
1. Sert Ünsüzlerin Benzeşmesi : Sert ünsüzlerden (p, ç, t, k, s, ş, f, h) sonra gelen süreksiz yumuşa ünsüzleri (c, d, g) sertleşerek ç, t, k’ ye dönüşür.Bu duruma sert ünsüzlerin benzeşmesi denir.
Örnek : simit-ci  simitçi sus-gun  suskun
balık-ci  balıkçı kitap-cı  kitapçı
ağaç-da  ağaçta piş-gin  pişkin
2. Dudak Ünsüzlerinin Benzeşmesi : n diş ünsüzü p ve b dudak ünsüzleri önünde m dudak ünsüzüne döner. Bu karşılaşma Türkçe kelimelerde nadir olur.Yabancı dillerden kelimeler ise bu kurala uygun olarak gelmişler veya Türkçe’de ona uymuşlardır.
Örnek : anbar  ambar konposto  komposto
tenbel  tembel trampet gibi.
 Özel isimler ve birleşik isimler bu kurala uymaz.
Örnek : Safranbolu, binbaşı, onbaşı, sonbahar...
3. Sert Ünsüzlerin Yumuşaması : Sözcük sonlarındaki süreksiz sert ünsüzler “ p, ç, t, k “ , sesli ünlüyle karşılaşınca yumuşayarak “ b, c, d, g (ğ) ” –ye dönüşür.Buna sert ünsüzlerin yumuşaması denir.
Örnek : topaç-ı  topacı taç-ı  tacı
dolap-ın  dolabın kap-a  kaba
yoğurt-u  yoğurdu geçit-in  geçidin
kayık-ı  kayığı renk-i  rengi
 Tek heceli birçok sözcük bu kurala uymaz.
Örnek : ip / ipi saç / saçı
et /eti kürk / kürkü
 Dilimize yabancı dillerden katılan kimi sözcüklerde yumuşama olmaz.Bu sözcükler Türkçe’ye özgü olan yumuşama kuralına uymaz.
Örnek : ahlak / ahlakın sepet / sepeti
aşk / aşkı gayret / gayreti
 Özel adlar kural dışıdır.
Örnek : Atatürk’ün Sinop’u
Kızılırmak’ı Karabük’e
NOT : Yumuşama olayı, bazı özel adlarda, seslendirme sırasında uygulanır.”Kızılırmağı”, “Sinobu” diye seslendiririz.Ancak bu yazıda gösterilmez.
 Eylem tabanlarının sonlarında bulunan kimi sert ünsüzler bu kurala uymaz.
Örnek : geç (-mek)-im  geçim
yap (-mak)-ı  yapı
bak (-mak)-ım bakım
gerek (-mek)-en  gereken
 Eylemlerden “–( )t” ekiyle ad yapılmış sözcüklerin bazılarında yumuşama olmaz.
Örnek : taşı (-mak) -t  taşıt-ı  taşıtı
yak (-mak)-(ı)t  yakıt-ı  yakıtı
4. Ünlü Daralması : -yor eki eklendiği sözcüklerin sonundaki a,e düz-geniş ünlülerini darlaştırarak, onları ı, i, u, ü ünlülerine dönüştürür.
Örnek : sakla-yor  saklıyor kokla-yor  kokluyor
gitme-yor  gitmiyor dile-yor  diliyor
 Kaynaştırma ünsüzlerinden y, kendinden önceki a,e ünlülerini konuşmada daraltır; bu durum yazıda gösterilmez.
Örnek : gelme-y-en  gelmeyen  gelmiyen (okunuşu)
ağla-y-an  ağlayan  ağlıyan (okunuşu)
bilme-y-erek  bilmeyerek  bilmiyerek (okunuşu)
NOT : de (-mek) ve ye (-mek) eylemlerinde y nin darlaştırma etkisi yazıda da gösterilir.
Örnek : de-y-ecek  diyecek de-y-en  diyen
ye-y-erek  yiyerek ye-y-ecek  yiyecek

c) Ulama
Türkçe’de ünlü sesler, bir önceki ünsüzü kendine çeker.Birbirini izleyen sözcükler tek sözcükmüş gibi ağzımızdan çıkar.Bu olaya ulama denir.Ulamanın yapılabilmesi için;
1.İki sözcüğün bulunması;
2.Bu iki sözcükten birincisinin ünsüzle bitmesi; ikinci sözcüğün ünlüyle başlaması
3.Bu iki sözcük arasında herhangi bir noktalama işaretinin bulunmaması gerekir.
Örnek : El elden üstündür.
__________________
FreaK7 isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Alıntı ile Cevapla
Cevapla


Konuyu Toplam 1 Üye okuyor. (0 Kayıtlı üye ve 1 Misafir)
 
Seçenekler
Stil

Yetkileriniz
You may not post new threads
You may not post replies
You may not post attachments
You may not edit your posts

BB code is Açık
Smileler Açık
[IMG] Kodları Açık
HTML-KodlarıKapalı
Trackbacks are Açık
Pingbacks are Açık
Refbacks are Açık



Bütün Zaman Ayarları WEZ +3 olarak düzenlenmiştir. Şu Anki Saat: 04:53 PM .


Powered by
Copyright ©2000 - 2010, Jelsoft Enterprises Ltd.
Search Engine Friendly URLs by vBSEO 3.3.0
baganapark yapı malzemeleri - arnetta finans - akca welders - rivasec prefabrik tekstil
3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 100 101 102 103 104 105 106 107 108 109 110 111 112 113 114 115 116 117 118 119 120 121 122 123 124 125 126 127 128 129 130 131 132 133 134 135 136 137 138 139 140 141 142 143 144 145 146 147 148 149 150 151 152 153 154 155 156 157 158 159 160 161 175 176 177 178 179 182 183 184 185 186 187 188 189 190 191 192 193 194 195 196 197 198 199 200 201 202 203 204 205 206 207 208 209 210 211 212 213 214 215 216 217 218 219 220 221 222 223 224 225 226 227 228 229 230 231 232 233 234 235 236 237 238 239 240 241 242 243 244 245 246 247 248 249 250 251 252 253 254 255 256 257 258 259 260 261 262 263 264 265