![]() |
|
|
#1 (permalink) |
|
Üyelik tarihi: Jul 2007
Nerden: Ýstanbul
Mesajlar: 3.675
Reputation : 11
Reputation Display :
![]()
My Mood:
|
Deneme Nedir (Edebiyat)
Deneme, bir yazarýn belli bir konuya iliþkin kiþisel duygu ve düþüncelerini anlattýðý metinlere denir. Bu tür ilk yazýlarý 16. yüzyýlda Fransýz yazar Michel de Montaigne yazdý ve Essais (Denemeler) adýyla yayýmladý. Bugün bir çok ülkede ilgiyle okunan edebiyat türünün de adýný koymuþ oldu. Deneme, yazarýn belli bir konuda görüþlerini kýsa biçimde anlattýðý edebiyat türüdür. Denemelerde, edebiyat, sanat, insanlar, gelenekler, hatta gülünç olaylar gibi deðiþik konular ele alýnabilir. Örneðin, Ýngiliz yazar Charles Lamb 19. yüzyýlýn baþlarýnda, "Domuz Rostosu Üzerine" adlý bir deneme yazmýþtý. Bu denemede ateþle oynamayý seven bir Çinli çocuðun rastlantý sonucu kýzarmýþ domuz etini tadan ilk insan olduðu mizah yollu anlatýlýyordu. Ýyi bir deneme yazmanýn yollarýndan biri, belli bir konudaki düþünceleri önce bir kâðýda geliþigüzel not etmektir. Bundan sonra not edilen düþünceleri, anlaþýlmalarýný kolaylaþtýracak bir düzene sokmak gerekir. Bir deneme için her zaman, okurun ilgisini çekecek ve denemeyi sonuna kadar okunmasýný saðlayacak bir giriþ cümlesi çok önemlidir. Deneme, ayný ölçüde dikkat çekici bir biçimde de bitirilmelidir. Denemeyi okurken yazarla birlikte düþünsel yolculuða çýkan okurun sonunda düþ kýrýklýðýna uðramamasý, demene yazarý açýsýndan dikkat edilmesi gereken bir noktadýr. Öte yandan, düþüncelerin paragraflara göre düzenlemesi gerekir. Öne sürülen her yeni düþünce için ayrý bir paragraf kullanýlmalý ve her paragrafta bir ana düþünce iþlenmelidir. Birçok deneme üç ya da daha fazla paragraftan oluþur. Denemenin paragraflara bölünmesi, söylenmek istenilenin kolay ve açýk bir biçimde ortaya koyulmasýný saðlar. Deneme Fransýz yazar Montaigne ile baþlamýþ olmasýna karþýn, daha sonraki yýllarda Ýngiliz yazarlar tarafýndan geliþtirilmiþtir. Ünlü Ýngiliz denemecileri arasýnda Francis Bacon, Joseph Addison ile Ýrlandalý Richard Steele sayýlabilir. ABD'li en ünlü deneme yazarlarý Ralph Waldo Emerson ile Henry David Thoreau’dur. Edgar Allan Poe þiir üstüne, James Thurber de mizah türünde yazdýðý denemelerle okurlarýný etkilemiþlerdir. Montaigne’den sonraki ünlü Fransýz deneme yazarlarý arasýnda Theophile Gautier, Anatole France ve Hippolyte Taine sayýlabilir. Türk edebiyatýna deneme türü, Batý edebiyatlarýnýn etkisiyle Tanzimat'tan sonra girmiþ ve Cumhuriyet'ten sonra geliþmiþtir. Yakup Kadri Karaosmanoðlu, Ahmed Haþim ve Falih Rýfký Atay ayný zamanda baþarýlý deneme yazarlarýydý. Deneme türünün en güzel örneklerini ise Nurullah Ataç verdi. Bu türde örnekler veren öbür önemli yazarlarýmýz arasýnda ise Ahmed Hamdi Tanpýnar, Sabahattin Eyuboðlu, Suut Kemal Yetkin, Vedat Günyol, Melih Cevdet Anday, Memet Fuat, Salah Birsel, Nermi Uygur, Fethi Naci, Cemal Süreya, Füsun Altýok ve Selim Ýleri sayýlabilir. DENEMELER 1)Kitabýn Adýenemeler 2)Kitabýn Yazarý:Michel de MONTEÝGNE 3)Basýldýðý Yýl:1996 4)Baský Sayýsý:23 5)Sayfa Sayýsý:334 6)Kitabýn Türüeneme 7)Kitabýn Konusu:Kitapta yazar,yaþamýmýzdaki önemli olaylarý;insanlarýn hal,tavýr,davranýþ,durum ve huylarýný, sözünü sakýnmadan,tek tek,terbiye çerçevesinde eleþtirmekte,düþüncelerini özgürce ve kendince ,öznel bir þekilde açýklamaktadýr. 8)Kitaptan Alýntýlar: *Baþkalarýnýn bilgin olabilsek bile ancak kendi aklýmýzla akýllý olabiliriz.(ayf.29) *Kusur korkusuyla suç iþliyoruz.(syf.31) *Her þey kýrýlmaz zinciriyle baðlý kaderin.(syf.44) *Niçin baþka güneþ baþka toprak ararsýn,yurdundan kaçmakla kendinden kaçar mýsýn?(syf.57) *Saadet bile haddini aþarsa azap olur.(syf.65) *Kaderin insanlara bir lutfuda namuslu iþlerin ayný zamanda en faydalý iþler olmasýdýr.(syf.73) *Yunanlý bir balýkçý kasýrga sýrasýnda Neptunus'a þöyle demiþ:"Ey tanrý ister beni kurtar ister batýr ,ben dümenimi kýrmadan dosdoðru ilerleyeceðim".Zamanýmýzda nice dönek, iki yüzlü karýþýk insanlar gördüm ki dünya iþlerinde benden daha tedbirli olduklarý halde benim kurtulduðum felaketlerden kendilerini kurtaramadýlar.(syf.73-74) *En az bildiðim þeyler tartýþmaya en elveriþli olanlarýdýr.(syf.75) *Yaþýyor ama bilmiyor yaþadýðýný.(syf.85) *Acý masuma da yalan söyletir.(syf.106) *Bütün umudum kendimde.(syf.108) *Ýnsan her yerde hep o insandýr ve bir insanýn özünde soyluluk olmadýmý dünyanýn tacýný da giyse çýplak kalýr.(syf.131) *Paranýn saklanýlmasý kazanýlmasýndan daha zahmetli bir iþtir.(syf.147) *Cimriliði yaratan yoksulluk deðil zenginliktir daha çok.(syf.155) *Zafer zafer deðildir,yenilen düþman yenilgiyi kabul etmedikçe.(syf.176) *Ah bir dost!Eskiler dostluðun sudan ve ateþten daha zorunlu ve daha tatlý olduðunu söylerler,ne doðru!(syf.238) *Halký bir tek insan ,insaný halk gibi gör.(syf.315) *Gideceði limaný bilmeyene hiçbir rüzgarýn faydasý yoktur.(syf.320) 9)Kitabýn Yorumuenemeler bana bildiðim fakat üstünde hiç düþünmediðim þeyler hakkýnda düþünme kapýsýný açtý.Okudukça Monteigneye hak verdim ve þaþýrdým. Çünkü bunlarý ben biliyordum ama ya üstünde düþünmemiþtim ya da parçalarý birleþtirmemiþtim. Monteigne Denemeleri oldukça akýcý bir þekilde, eðlenceli hikayelerle ve filozoflarýn sözleriyle destekleyerek yazmýþ. Her konudaki hikayeyi merakla insana okutturuyor.Ýnsan okurken bol bol da düþünme fýrsatý buluyor.
__________________
|
|
|
|
![]() |
| Konuyu Toplam 1 Üye okuyor. (0 Kayıtlı üye ve 1 Misafir) | |
| Seçenekler | |
| Stil | |
|
|